Wawel i Rynek. Projekty konserwatorskie Włodzimierza Gruszczyńskiego

Włodzimierz Gruszczyśnki był architektem, malarzem, teoretykiem architektury i urbanistyki oraz profesorem Politechniki Krakowskiej. Urodził się w Krakowie i z tym miastem związał niemal całe swoje życie zawodowe, poświęcając szczególną uwagę problematyce ochrony i kształtowania historycznej przestrzeni miasta. Fascynował się założeniami architektury wielkoprzestrzennej, ale też i wyjątkowością niewielkich form architektonicznych, wpisujących się w krajobraz Podhala. Książka Waldemara Komorowskiego i Tomasz Węcławowicza przybliża projekty opracowywane głównie w latach 60. XX wieku, osadzając je w szerszym kontekście historii konserwacji zabytków oraz debat dotyczących kształtu i funkcji historycznego centrum Krakowa. Szczególną uwagę poświęcono niezrealizowanym koncepcjom porządkowania przestrzeni Wawelu oraz propozycjom przebudowy Rynku Głównego, które stanowiły próbę pogodzenia różnych nurtów myślenia konserwatorskiego. W swoich propozycjach odnowy Wawelu Gruszczyński kontynuował ideę projektową Adolfa Szyszko Bohusza, swego mistrza i przyjaciela. Nieco na południe od Katedry, umieścił monumentalne Mauzoleum Synów Ojczyzny, wzbogacone o konny pomnik wysunięty przed fasadę. Alegoryczną postać na koniu można uważać za personifikację Wolności, Niepodległości, wreszcie samej Rzeczpospolitej. Natomiast plany dotyczące zagospodarowania Rynku krakowskiego miały pogodzić dwie przeciwstawne postawy konserwatorskie – tą, która zakładała przywrócenie pierwotnego wyglądu i przywołanie czasów świetności Krakowa końca XVI wieku oraz tą doceniającą nawarstwienia kolejnych epok stylowych. Dowodzi tego przygotowany przez Gruszczyńskiego wspólnie z Bogdanem Treterem Projekt uporządkowania Rynku Głównego. Publikacja finansowana ze środków Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie oraz Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana”.