Analitika lekova

Autori: Mira Zečević, Anđelija Malenović, Biljana Otašević, Ana Protić Lekovi su specifični proizvodi koje pacijenti primenjuju za lečenje određenih bolesti i poboljšanje zdravlja u vidu kratkoročne ili dugoročne terapije, pa je zbog toga za njih potrebno obezbediti odgovarajući kvalitet, bezbednost i efikasnost. Kontrola kvaliteta lekova (analitika lekova) je izuzetno značajan deo životnog ciklusa leka. Odgovarajućim laboratorijskim ispitivanjima kontrola lekova utvrđuje i proverava da li su farmaceutske supstance i farmaceutski oblici (gotovi proizvodi) u skladu sa definisanim kvalitetom, što između ostalog čini i da je neki lek efikasan i bezbedan. Takav lek pacijenti, sa punim poverenjem, mogu primenjivati u terapiji. Dugogodišnje sticanje teorijskih znanja i praktičnih iskustava u kontroli lekova kao i pedagoško iskustvo u nastavi analitike lekova na različitim nivoima studija, autori su pretočili u ovaj osnovni udžbenik ANALITIKA LEKOVA. Udžbenik je namenjen prvenstveno studentima integrisanih akademskih studija – studijski program Farmacija na Farmaceutskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, ali može biti od koristi i specijalizantima koji pohađaju program zdravstvene specijalizacije Ispitivanje i kontrola lekova, kao i akademske specijalizacije Puštanje leka u promet. Tekst udžbenika je usaglašen sa planom i programom teorijske nastave na integrisanim akademskim studijama – studijski program Farmacija i delom na pomenutim specijalističkim programima. Autori su ceo tekst udžbenika organizovali u 6 većih celina (poglavlja) u kojima su prikazali primenu najzastupljenijih oficinalnih instrumentalnih metoda u analitici lekova kao što su UV/VIS spektrofotometrija i IR spektroskopija, HPLC, GC i LC-MS metode. Takođe, pored primene pomenutih metoda u ispitivanju lekova i njihovih nečistoća, jedno poglavlje je posvećeno analitici određenih grupa lekova, gde su prikazana ispitivanja predstavnika unutar pojedinih grupa lekova prema važećim monografijama evropske i američke farmakopeje, sa svim pratećim metodama i načinom ispitivanja uključujući i bojene reakcije i objašnjenje njihovih hemijskih mehanizama. Kako bi udžbenik bio zaokružen kao jedna celina u pogledu zastupljenosti problematike koja se odnosi na analitiku lekova, pored uvoda u analitiku lekova, prikazana je detaljno priprema uzorka za kvalitativnu i kvantitativnu analizu aktivnih supstanci i gotovih proizvoda, kao i razvoj i validacija metoda za primenu u rutinskim ispitivanjima i kontroLi lekova. Autori se posebno zahvaljuju recenzentima prof. dr Miroslavu Šoberu, Farmaceutski fakultet Univerziteta u Sarajevu i prof. dr Aneti Dimitrovskoj, Univerzitet ,,Sv. Kiril i Metodij“ Farmaceutski fakultet Skopje na korisnim savetima i sugestijama za unapređenje teksta ovog udžbenika. Takođe, želimo da se zahvalimo prof dr Ljiljani Živanović i prof. dr Darku Ivanoviću, rodonačelnicima Analitike lekova na Farmaceutskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, koji su nam svojim primerom i nesebičnom podrškom omogućili da steknemo potrebno znanje i iskustvo koje sa zadovoljstvom, kroz ovaj udžbenik, delimo sa svojim studentima i kolegama iz struke. Autori se dodatno zahvaljuju svima koji su dali korisne sugestije i savete na nerecenzirani materijal koji je bio dostupan kao pomoćni materijal za pripremu ispita. Posebnu zahvalnost u ovom delu dugujemo studentima, kao i dragim doktorandima mag. farm. Mariji Rašević i mag. farm Jevremu Stojanoviću. Izdavanje osnovnog udžbenika ANALITIKA LEKOVA autori shvataju kao početak procesa daljeg unapređenja i poboljšanja koja će sledeće izdanje ovog udžbenika učiniti još boljim.