EŞİTSİZLİKLERİN DERİNLEŞTİĞİ ZAMANLAR AFET VE KIRILGAN GRUPLAR

Afetler, toplumların fiziksel, ekonomik ve sosyal dokusunu derin ve çok boyutlu biçimlerde etkileyen olaylardır. Bununla birlikte, afetlerin sonuçları toplumun tüm kesimleri tarafından eşit biçimde yaşanmamaktadır. Yoksulluk, sosyal dışlanma, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, yaşa bağlı dezavantajlar, engellilik, göçmenlik, evsizlik ve sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizlikler gibi önceden var olan koşullar, afet sırasında ve sonrasında yeni risklerin ortaya çıkmasına ve mevcut eşitsizliklerin daha da derinleşmesine neden olabilmektedir. Dolayısıyla afetleri anlamak ve etkili hazırlık stratejileri geliştirmek, yalnızca tehlikelerin ve fiziksel hasarın değerlendirilmesinin ötesine geçerek kırılganlığın sosyal ve yapısal belirleyicilerini de kapsayan bir yaklaşımı gerektirmektedir. Eşitsizliklerin Derinleştiği Zamanlar: Afet ve Kırılgan Gruplar başlıklı bu kitap, bu gereksinime yanıt vermek amacıyla hazırlanmıştır. Kitabın temel amacı, afetlerin dezavantajlı ve kırılgan gruplar üzerindeki etkilerini halk sağlığı, sosyal hizmet, toplumsal eşitsizlikler, sosyal belirleyiciler ve afet yönetimini kapsayan bütünleşik bir perspektifle incelemektir. Bu doğrultuda kitap, afetleri yalnızca acil müdahale ve fiziksel kayıplar açısından değil, afet öncesinde başlayıp müdahale ve iyileşme süreçleri boyunca devam eden ve mevcut eşitsizlikleri yeniden üretebilen ve derinleştirebilen toplumsal süreçler olarak ele almaktadır. Bu kitabın temel gerekçelerinden biri, afetlerde kırılgan gruplara ilişkin literatür önemli ölçüde genişlemiş olmakla birlikte, farklı kırılganlık biçimlerini ortak bir analitik çerçevede bir araya getiren ve bunları halk sağlığı, sosyal hizmet ve afet yönetimi ile ilişkili olarak ele alan çalışmalara duyulan gereksinimin devam etmesidir. Çocuklar, yaşlılar, kadınlar, engelli bireyler, mülteciler, evsiz bireyler ve madde kullanımı veya bağımlılıkla ilişkili sorunlar yaşayan bireyler gibi belirli gruplara yönelik önemli bir araştırma birikimi bulunmaktadır. Bununla birlikte, bu grupların yapısal eşitsizlikler ve kesişen dezavantaj biçimleri bağlamında birlikte değerlendirilmesine yönelik gereksinim devam etmektedir. Aynı şekilde, kırılganlığın yalnızca bireylerin bir özelliği olmadığını; ekonomik koşullar, sosyal destek, hizmetlere erişim, ayrımcılık, barınma, istihdam ve kamu politikaları gibi yapısal etmenler tarafından şekillendirilen bir durum olduğunu kabul eden disiplinler arası bir perspektifin geliştirilmesi önem taşımaktadır. Bu kitap, söz konusu boşluğun doldurulmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Kitap, öncelikle halk sağlığı ve tıp alanındaki akademisyen ve öğrenciler, sosyal hizmet uzmanları, sağlık profesyonelleri, afet ve acil durum yönetimi alanında çalışan uygulayıcılar, psikologlar, sosyologlar, kamu yöneticileri ve politika yapıcılar için hazırlanmıştır. Bunun yanı sıra afet yönetimi, sosyal politika, sağlık yönetimi, sosyal hizmet ve ilgili disiplinlerdeki öğrenciler ve araştırmacılar için de yararlı bir kaynak olması amaçlanmaktadır. Genel olarak bu çalışma; afetler ve kırılganlık konusundaki disiplinler arası bilgiyi bütünleştirmeyi, dezavantajlı grupların deneyimlerinin görünürlüğünü artırmayı ve afet politikalarının ve uygulamalarının eşitlik, hak temelli yaklaşım ve kapsayıcılık ilkeleri doğrultusunda yeniden düşünülmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Kavramsal tartışmaları, farklı nüfus gruplarına özgü bakış açılarını ve politika, hizmet ve iyi uygulamalara ilişkin değerlendirmeleri bir araya getiren kitap, afetlerin eşitsiz sonuçlarını anlamak ve ele almak için kapsamlı bir çerçeve sunmayı hedeflemektedir. Bu çalışmaya bilimsel katkıları, uzmanlıkları ve emekleriyle katkı sunan tüm bölüm yazarlarına içten teşekkürlerimi sunarım. Bu kitabın afet yönetimi, halk sağlığı, sosyal hizmet ve sosyal politika alanlarında çalışan araştırmacılar, uygulayıcılar ve karar vericiler için değerli bir kaynak olmasını ve afetlere hazırlık ve müdahalede daha eşitlikçi, kapsayıcı ve dirençli yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlamasını dilerim. Editör Prof. Dr. Ersin USKUN