KRONİK KARACİĞER YETMEZLİĞİNİN YÖNETİMİ

Kronik karaciğer yetmezliği, günümüzde hepatoloji pratiğinin en önemli ve en karmaşık klinik sorunlarından biri olmaya devam etmektedir. Viral hepatitler, alkol ilişkili karaciğer hastalığı, metabolik disfonksiyon ilişkili yağlı karaciğer hastalığı (MASLD), otoimmün karaciğer hastalıkları ve diğer kronik karaciğer hastalıklarının son evresi olarak gelişen kronik karaciğer yetmezliği; yüksek mortalite, sık hastane yatışları, önemli sağlık harcamaları ve yaşam kalitesinde belirgin bozulma ile karakterizedir. Son yıllarda hastalığın patofizyolojisine ilişkin bilgilerimiz derinleşmiş, komplikasyonların yönetiminde önemli ilerlemeler kaydedilmiş ve karaciğer nakline kadar uzanan tedavi seçeneklerinde dikkate değer gelişmeler yaşanmıştır. Buna rağmen, kronik karaciğer yetmezliği yönetimi halen multidisipliner yaklaşım gerektiren, hızla değişen ve güncel kanıta dayalı bilgi ihtiyacının sürekli devam ettiği bir alandır. Bu kitabın hazırlanmasındaki temel motivasyon, kronik karaciğer yetmezliğinin tanı, izlem ve tedavisinde ihtiyaç duyulan güncel bilgileri sistematik, bütüncül ve uygulamaya dönük bir bakış açısıyla sunmaktır. Literatürde kronik karaciğer hastalıkları veya hepatolojiye ilişkin çok sayıda kaynak bulunmasına rağmen, kronik karaciğer yetmezliğinin klinik yönetimini merkezine alan, komplikasyonların önlenmesi ve tedavisini ayrıntılı şekilde ele alan, aynı zamanda günlük klinik karar verme süreçlerine rehberlik eden kaynakların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu kitap, söz konusu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Eserin özgün yönlerinden biri, kronik karaciğer yetmezliğini yalnızca hastalık temelli değil, aynı zamanda klinik problem temelli bir yaklaşımla ele almasıdır. Portal hipertansiyon, asit, spontan bakteriyel peritonit, hepatorenal sendrom, hepatik ensefalopati, varis kanamaları, koagülasyon bozuklukları, malnütrisyon, sarkopeni, enfeksiyonlar, kronik karaciğer hastalığında akut alevlenme (ACLF), yoğun bakım yönetimi ve karaciğer nakli gibi konular yalnızca teorik bilgiler çerçevesinde değil, güncel kılavuzlar ve gerçek yaşam pratiği ışığında değerlendirilmiştir. Ayrıca son yıllarda öne çıkan MASLD, kırılganlık (frailty), yaşam kalitesi, multidisipliner bakım modelleri ve kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımları gibi alanlara da özel önem verilmiştir. Kitabın bir diğer özgün katkısı, uluslararası kılavuzlar ile günlük klinik uygulama arasındaki boşluğu kapatmayı hedeflemesidir. Klinik karar süreçlerinde sık karşılaşılan sorulara yanıt vermek, hasta yönetiminde karşılaşılan güçlükleri azaltmak ve komplikasyon yönetiminde standardizasyonu desteklemek amacıyla pratik algoritmalar, klinik ipuçları ve kanıta dayalı önerilere yer verilmiştir. Böylece okuyucuların yalnızca bilgi edinmeleri değil, aynı zamanda bu bilgileri hasta bakımına etkin biçimde aktarabilmeleri amaçlanmıştır. Bu eser; gastroenteroloji ve hepatoloji uzmanları, iç hastalıkları uzmanları, yoğun bakım hekimleri, enfeksiyon hastalıkları uzmanları, girişimsel radyologlar, karaciğer nakli ekipleri, aile hekimleri, araştırma görevlileri, yan dal asistanları, tıp öğrencileri ve kronik karaciğer hastalarının bakımında görev alan tüm sağlık profesyonelleri için hazırlanmıştır. Farklı deneyim düzeylerine sahip okuyucuların yararlanabilmesi amacıyla temel bilgiler ile ileri düzey klinik yaklaşımlar dengeli biçimde sunulmuştur. Amacımız, kronik karaciğer yetmezliği alanında çalışan sağlık profesyonelleri için güvenilir, güncel, bilimsel ve uygulamaya yönelik bir başvuru kaynağı oluşturmaktır. Hastaların yaşam süresini ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik çabalara katkı sağlayacak her bilgi ve deneyimin değerli olduğuna inanıyoruz. Bu kitabın da klinik uygulamaların gelişmesine, eğitim faaliyetlerine ve gelecekte yapılacak araştırmalara katkı sunmasını temenni ediyoruz. Editörler Kurulu Prof. Dr. Murat KEKİLLİ Doç. Dr. Ahmet YOZGAT