Lá lốt – Loại cây quen thuộc vừa là gia vị, vừa là vị thuốc trong vườn nhà
Lá lốt – Loại cây quen thuộc vừa là gia vị, vừa là vị thuốc trong vườn nhà Ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam, lá lốt là loại cây rất quen thuộc. Cây thường mọc ở những góc vườn râm mát, ven hàng rào hoặc dưới tán cây ăn quả. Chỉ cần một đoạn thân nhỏ cắm xuống đất ẩm, sau một thời gian ngắn cây đã bén rễ và phát triển thành từng bụi xanh tốt. Nhiều người biết đến lá lốt qua những món ăn dân dã như bò lá lốt, chả lá lốt hay các món canh truyền thống. Mùi thơm đặc trưng của lá lốt không chỉ giúp món ăn hấp dẫn hơn mà còn gợi nhớ đến những bữa cơm gia đình quen thuộc của nhiều thế hệ người Việt. Tuy nhiên, ít người biết rằng đây cũng là một vị thuốc được sử dụng từ lâu đời trong y học cổ truyền để hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp, đau lưng, phong thấp và một số rối loạn tiêu hóa. Chính vì vậy, lá lốt không chỉ hiện diện trong gian bếp mà còn có mặt trong nhiều bài thuốc dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Lá lốt có tên khoa học là Piper sarmentosum Roxb., thuộc họ Hồ tiêu (Piperaceae). Đây là loài cây thân thảo sống nhiều năm, có khả năng sinh trưởng mạnh ở những nơi đất ẩm và ít ánh nắng trực tiếp. Lá hình tim, màu xanh đậm, mặt lá bóng và có hương thơm đặc trưng khi vò nhẹ. Một ưu điểm rất lớn của lá lốt là dễ trồng, ít sâu bệnh và không đòi hỏi nhiều công chăm sóc. Chỉ cần một khoảng đất nhỏ hoặc vài chậu cây đặt ở nơi râm mát là gia đình đã có thể thu hái lá quanh năm. Chính vì vậy, lá lốt là một trong những loại cây rất đáng có trong vườn nhà, vừa làm rau gia vị cho bữa ăn hàng ngày, vừa có thể sử dụng khi cần thiết. Bộ phận sử dụng và cách thu hái Một điểm thuận lợi của cây lá lốt là hầu như toàn bộ cây đều có thể được sử dụng làm thực phẩm hoặc dược liệu. Lá là bộ phận được dùng phổ biến nhất trong các món ăn hàng ngày cũng như trong nhiều bài thuốc dân gian. Ngoài ra, thân và đặc biệt là phần rễ cũng được thu hái để sử dụng trong y học cổ truyền. Lá lốt có thể thu hái quanh năm, tuy nhiên cây sinh trưởng mạnh nhất vào mùa xuân và mùa hè khi điều kiện nhiệt độ và độ ẩm thuận lợi. Lá thường được sử dụng tươi, trong khi thân và rễ có thể rửa sạch, thái nhỏ rồi phơi hoặc sấy khô để bảo quản lâu dài. Trong kinh nghiệm dân gian, rễ lá lốt được đánh giá là bộ phận có giá trị dược liệu cao, thường được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp, đau lưng, phong thấp và tê bì chân tay. Nhiều gia đình khi trồng lá lốt không chỉ thu hái lá làm rau gia vị mà còn giữ lại những bụi cây già để khai thác phần rễ khi cần sử dụng làm thuốc. Nhờ dễ trồng, ít sâu bệnh, có thể thu hoạch quanh năm và sử dụng được nhiều bộ phận khác nhau nên lá lốt được xem là một trong những cây vừa làm thực phẩm vừa làm dược liệu rất phù hợp để trồng trong vườn nhà. Vì sao lá lốt thường được dùng cho người đau nhức xương khớp? Khi thời tiết chuyển lạnh hoặc độ ẩm tăng cao, nhiều người thường cảm thấy các khớp xương đau nhức nhiều hơn, đặc biệt ở đầu gối, thắt lưng hoặc các khớp nhỏ ở bàn tay, bàn chân. Trong dân gian, lá lốt là một trong những cây thuốc được sử dụng khá phổ biến trong những trường hợp này. Theo y học cổ truyền, lá lốt có vị cay, tính ấm, giúp khu phong, trừ thấp và làm ấm cơ thể. Vì vậy, cây thường xuất hiện trong các bài thuốc dành cho người bị đau nhức xương khớp, phong thấp hoặc đau lưng do lạnh. Nhiều gia đình có thói quen sử dụng lá lốt vào những ngày mưa lạnh hoặc khi cơ thể xuất hiện cảm giác đau mỏi, tê cứng các khớp. Ngoài việc dùng làm thực phẩm, lá lốt còn được sử dụng dưới nhiều hình thức khác nhau như sắc nước uống, nấu nước ngâm chân hoặc phối hợp với các dược liệu khác như thiên niên kiện, cỏ xước, dây đau xương hay hy thiêm trong các bài thuốc dân gian hỗ trợ sức khỏe xương khớp. Bên cạnh kinh nghiệm sử dụng lâu đời trong dân gian, một số nghiên cứu hiện đại cho thấy lá lốt chứa nhiều hợp chất sinh học tự nhiên như tinh dầu, flavonoid và các hợp chất chống oxy hóa. Những thành phần này được cho là có liên quan đến khả năng hỗ trợ chống viêm và giảm đau của cây. Tuy nhiên, cũng cần hiểu rằng lá lốt là dược liệu hỗ trợ chăm sóc sức khỏe chứ không phải thuốc điều trị đặc hiệu. Đối với các bệnh lý như thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm hoặc đau thần kinh tọa, người bệnh vẫn nên thăm khám để được tư vấn và điều trị phù hợp. Ngày nay, giữa rất nhiều sản phẩm chăm sóc sức khỏe hiện đại, lá lốt vẫn giữ được vị trí riêng nhờ tính gần gũi, dễ sử dụng và gắn bó với đời sống của người Việt. Một bụi lá lốt trong góc vườn không chỉ mang đến nguồn rau gia vị sạch cho bữa ăn mà còn là một cây thuốc dân gian hữu ích mà mỗi gia đình có thể chủ động trồng và sử dụng khi cần. LIÊN HỆ Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài 📍 Địa chỉ: Thôn Vân Đài, xã Chí Hoà, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình 📞 Điện thoại: 0983 926 497 📲 Tư vấn Zalo 24/7: 0983 926 497 Cơ sở 1: Thôn Vân Đài, xã Hồng Minh, Hưng Yên; Cơ sở 2: xóm Tam Văn, xã Văn Miếu, Phú Thọ; Cơ sở 3: Khu Phú Cường, xã Minh Hoà, Phú Thọ.