گلیم دستباف فارس 241×130 سانتیمتر

گلیمهای دستباف فارس و قشقایی را میتوان «نقاشیهای انتزاعیِ کوچنشینان» یا «تاروپودِ آوازها و داستانهای ایلیاتی» نامید؛ جایی که به جای پرزهای نرم فرش، با سطحی صاف، خشک و صادقانه روبه‌روییم که تمام احساسات بافنده را فریاد می‌زند. جذابیتشان در سه ویژگی بی‌نظیر خلاصه می‌شود: ۱. نقش «دو رو» و «معکوس» (سحرِ گلیم): شگفت‌انگیزترین ویژگی گلیم قشقایی، دو رو بودن آن است. یعنی گلیم در دو طرف، دقیقاً عکس هم دیده می‌شود؛ اگر سمت راست گل قرمزی دارد، پشتش همان گل را به رنگ زمینه نشان می‌دهد. این هنر «برعکس بافی» (معروف به پوداندازی)، کاریست که فقط استادان قشقایی از پس آن برمی‌آیند. نقوش شامل «چهارلوزی»، «گوژپشت شتر»، «بته‌جقه»، «سرو»، «قوچ» و نمادهای انتزاعی دیگر است. ۲. رنگ‌های تند و تیزِ «دهل و سورنا» (جشنواره رنگها): گلیم فارس از رنگ‌ها خجالت نمی‌کشد! زمینه غالباً قرمز دانه‌اناری پررنگ، نارنجی شعله‌ور، لاجوردی و گاهی سبز چمنی است. در کنار اینها از سفید نخاله، مشکی براق، صورتی جیغ و زرد زعفرانی استفاده می‌شود. تضادهای تند و جسورانه در گلیم قشقایی، آن را از هر دستبافته دیگری متمایز می‌کند. گویی یک نقاش فاو (وحشی) تمام بطری‌های رنگش را روی تار پنبه‌ای خالی کرده است. ۳. بافت «سخت و فشرده» با پشم و پنبه (بدون پرز): گلیم بر خلاف فرش، پرز (خیز) ندارد و سطح آن صاف، سفت و نازک است. از گره به اصطلاح «گلیم‌بافی» (همان تکنیک پوداندازی) استفاده می‌شود. این بافت محکم، گلیم را بسیار سبک، تاشونده، قابل شستشو و حمل‌ونقل می‌کند. عشایر قشقایی گلیم را برای پوشش کف چادر، کوله‌بار سفر، خورجین، جل اسب و راه‌انداز استفاده می‌کردند. دوام آن به قدری بالاست که برخی گلیمهای ۱۰۰ ساله هنوز سالم و زیبا هستند. به زبان ساده: گلیم قشقایی، «شعر نیماییِ پر از تصاویر سورئال» است. اگر فرش قشقایی، ترانه دسته‌جمعی عشایر با صدای سرناست، گلیم تکنوازی نی‌انبان در دل شب سرد کویر است؛ خشن، صمیمی، رازآلود و بی‌پروا. برای کسی که از شلوغی فرش خسته شده و به دنبال مینیمالیسم اصیل، جذابیتی مدرن، قابلیت شستشو و حمل آسان است، گلیم فارس یک شاهکار است. امروزه در خانه‌های اسکاندیناوی و سبک‌های بوهمین، گلیم‌های قشقایی روی دیوار آویزان می‌شوند یا به عنوان رانر، زیر مبلمان مدرن پهن می‌گردند.